Emeklilikte yeni model geliyor
Dip maaşta emeklileri eşitleyen iktidar, emeklilik sisteminde değişikliğe gidiyor. İddialara göre, zamlar eşitlenecek, prim günü ve tutarı yüksek olan daha çok maaş alacak.
Emekli maaşlarını en düşükte eşitleyen iktidar, gelen tepkiler üzerine yeni bir modele geçmeye hazırlanıyor. Ankara kulislerinde konuşulan iddialara göre, Cumhurbaşkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve AKP koordinasyonuyla emeklilik sisteminde köklü değişikler yapılmasını sağlayacak çalışmalar yapılıyor. En düşük emekli maaşı alanlar içinse yapılan sosyal yardımlarda yeni düzenleme söz konusu.
Bundan 20 yıl önce en düşük emekli maaşı asgari ücretten yüzde 47 fazlayken, bugün asgari ücretin yüzde 35’ine kadar düştü. 2019’da sadece 800 bin kişi en düşük emekli maaşı alırken, bugün bu sayı 5.7 milyon kişiye ulaştı. 20-25 bin lira alan kişi sayısı da 9.3 milyon olurken, böylece emekli maaşı alanların yüzde 90’ı 25 bin lira ve altında maaşla yaşamak zorunda. AKP, 2008’de yaptığı ve emekli maaşlarını dipte eşitlemesine neden olan bu sistemi gelen tepkiler üzerine değiştirmeye hazırlanıyor. İddialara göre, 2026’nın ikinci yarısında başlayıp, 2027’de tamamlanması planlanan yeni sistemde, prim gün sayısı ve ödeme tutarı maaşta daha belirleyici olacak. Böylece düşük prim ödeyenlerle uzun yıllar yüksek prim yatıranlar arasındaki eşitlenen maaşlar, artık farklı olacak.
ZAM FARKI GİDERİLECEK
Ayrıca emeklilere yapılan zam oranları arasındaki farkın da değiştirilmesi gündemde. Yıl başında memur emeklileri yüzde 18.6, SSK ve Bağ-Kur emeklileri ise yüzde 12.19 zam farkı almıştı. Yeni düzenlemeyle bu ayrımın da kaldırılması planlanıyor.
Yardımlarda değişiklik
EN en düşük emekli maaşı alanlar için de yeni sisteme geçilecek ve emeklilere verilen yardımlar yeniden düzenlenecek. İddialara göre, düşük maaş alan ama kendine ait bir evi olan emekli ile kirada oturan emekli arasında bir ayrıma gidilecek. Yardım kolisi ve torba kömür yerine, yardım kartları verilecek. Böylece emekli kendi ihtiyacına göre gelen yardımı değerlendirecek. Büyükşehirlerde yaşayan evi olmayan emekliye kira yardımı yapılacak. Ayrıca evdeki toplam gelire bakılacak. Bir kişinin toplam kök maaşı 11 bin lira ve başka geliri yoksa bu kişiye kira nakit desteği verilerek, geliri 22 bin ile 28 bin liraya çıkarılacak.
Bu kuyudan su çıkmaz’
Çalışma ekonomisi uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, yardım modeli için, emekliye yeni bir hayal satmaya çalıştıklarını belirterek, “Sosyal hak yerine muhtaçlık kriterine göre yardım ve sadaka sistemi öneriyorlar. Masal anlatıyorlar. Bu, adil bir aylık ödemek yerine, emekliyi sosyal yardıma muhtaç etme girişimdir. Bu bir müjde değil. Emeklilik sistemini düzeltecek ve emekli aylıklarını adil hale getirecek bir çalışma hiç değil. Bu girişim sosyal güvenliği tasfiye edip sosyal yardım istemine, sadaka sistemine dönüştürme girişimidir. Emeklilik sistemine ve emeklilere daha fazla kaynak ayrılması gerekir. Kısaca bu kuyudan su çıkmaz” ifadelerini kullandı.