İthal kömür yerliyi vurdu

İthal kömürün yarattığı zincirleme kriz maden ve santrallerde üretimi vurdu. Türkiye genelinde eylemler sürerken, sendika temsilcileri acil kamulaştırma çağrısı yaptı.

Katar’ın, İran’ın saldırısının ardından sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesisini kapatmasıyla küresel kömür fiyatları 128.7 dolara yükselerek son üç yılın en yüksek artışını kaydetti. Savaş, kömürün önemini bir kez daha ortaya koyarken, gözler madenci eylemlerine çevrildi. Eylemlerin arkasında artan ithal kömür kullanımı önemli bir etken olarak öne çıkıyor. Daha ucuz olduğu için tercih edilen ithal kömür, yerli kömürün maden sahalarında stokta kalmasına ve şirketlerin borç yükünün artmasına yol açtı. Buna termik santrallerin tam kapasite çalışmaması da eklenince madencilik sektöründe zincirleme bir kriz ortaya çıktı.

Krizin faturası ise ödenmeyen maaşlar, ücretsiz izin uygulamaları ve işten çıkarmalarla işçilere kesiliyor. Başta Torku Termik Santrali işçileri ile santrale kömür temin eden İmbat Madencilik, Yeni Anadolu Madencilik ve Polyak Madencilik ile Kangal Termik Santrali için üretim yapan Ermaden sahalarında işçiler “çalışmama hakkını” kullanıyor.

MADENLER KAPANIYOR

Nefes’e konuşan Türkiye Maden İşçileri Sendikası Genel Başkanı Nurettin Akçul’a göre, kömür sektöründeki krizin temel nedeni ithal kömür politikaları. İthal kömürün ton fiyatının 80–85 dolar bandında olduğunu belirten Akçul, bu rakamlar karşısında yerli üreticinin rekabet edemediğini, işletmelerin maliyetine satış yapmak zorunda kaldığını ve birçok madenin kapanma noktasına geldiğini kaydetti.

Akçul, “Tüm üreticiler mali kriz içinde ve sonuç doğrudan işçilere yansıdı. Kütahya’da üç kömür işletmesi kapandı. Trakya’da iki işletme konkordato ilan etti. Kömür üreticileri yavaş yavaş faaliyetlerini durduruyor. Bu da hem işsizliği artırıyor hem de çalışan işçilerin ücretlerini zamanında alamamasına yol açıyor” dedi.

Akçul, mali krizdeki Yeni Anadolu ve İmbat Madencilik’te ocak ayı maaşlarının hâlâ ödenmediğini kaydetti. Soma’daki en büyük sorunun, Torku Termik Santrali’nin tam kapasite çalışmaması olduğunu aktaran Akçul, 6 üniteden oluşan santralde iki ünitenin kullanıldığını belirtti. Akçul, “Santral tam kapasite çalışsa, Soma’daki kömür üretim sorunu büyük ölçüde çözülecek. Ancak işletmeci firma enerji sektöründe yeterli deneyime sahip değil. Alım garantileri verilmiş olmasına rağmen bu taahhütler yerine getirilmiyor. Firmalar kredilerle ayakta durmaya çalıştı ancak artık kredi bulmakta zorlanıyorlar” dedi.

Torku Termik Santrali’nde acilen tam kapasiteye geçilmesi gerektiğini vurgulayan Akçul, “Ya devletleştirilmeli ya da bu işi yapabilecek kurumsal bir firmaya devredilmeli. Bu sağlanırsa bölgedeki sorunların büyük kısmı çözülecektir” diye konuştu.

Başka madenlere sıçrayabilir

“Türkiye’de madencilik sektörü krizde” diyen Dev Maden-Sen Genel Başkanı Ahmet Remzi Atasoy sorunun yapısal olduğuna dikkat çekti. Türkiye’nin net bir madencilik stratejisinin bulunmadığını belirten Atasoy, Elbistan, Torku ve Kangal sanrallerinde üretimin durma noktasına geldiğini söyledi. Atasoy, “Çalışanlar hak ettikleri ücretleri alamıyor. Bu direnişe yol açıyor. Önümüzdeki günlerde sorunlar daha da derinleşecek. Sadece kömür ve demirde değil; krom, feldspat, bentonit, kurşun ve çinko gibi pek çok madende de benzer sıkıntılar yaşanacak” dedi. Atasoy, çözümün madenlerin acil kamulaştırmasından geçtiğini vurguladı. Atasoy, 220 kişinin işten çıkarıldığı Ermaden’deki eylemde sonuç alınmazsa direniş çadırını Ankara’daki OYAK merkezinin önüne kuracaklarını söyledi. İthal kömürün termik santrallerde kullanıldığını, bir kısmının sosyal yardımlaşma üzerinden vatandaşa dağıtıldığını anlatan Atasoy, ithal kömüre anti-damping vergisi konulması çağrısı yaptı.

Torku’da işçilerinin iki talebi var

Torku Termik Santrali’nde örgütlü TES-İŞ’in Soma Şube Başkanı Mustafa Girginler, ücretsiz izne çıkarılan 157 kişinin işe alınana ve tesis çalıştırılabilir hale getirilene kadar eylemlerini sürdüreceklerini söyledi. Girginler, “Konya Şeker sektörden çıkmak istiyor. Alıcı firmalarla birtakım görüşmeler yapılmıştı ancak sonuca bağlanmamıştı. Görüşmeler tekrar gündeme geldi” dedi.